2026 жылға қарай Nature және Science сияқты жетекші басылымдар ЖИ қолдану бойынша қатаң саясатты толық орнықтырды:
- Авторлық мәртебе: ЖИ құралдары (ChatGPT, Claude және т.б.) автор бола алмайды. Барлық жауапкершілік тек адам-авторға жүктеледі.
- Ашықтық (Disclosure): Егер мақаланың әдістемесінде немесе жазылуында ЖИ қолданылса, бұл туралы «Methods» бөлімінде немесе арнайы мәлімдемеде (Acknowledgements) көрсетілуі тиіс.
- Кескін мен деректер: Генеративті ЖИ арқылы жасалған иллюстрациялар мен суреттерге (ғылыми мақсаттағы ерекше жағдайлардан тыс) тыйым салынған.
2. 2026 жылғы ең жоғары Импакт-факторлы (IF) журналдар
Соңғы мәліметтер бойынша әлемдегі ең беделді журналдардың рейтингі келесідей:
- CA: A Cancer Journal for Clinicians — IF: 232.4 (көптеген жылдар бойы көш бастап келеді).
- Nature Reviews Microbiology — IF: 103.3.
- Nature Reviews Drug Discovery — IF: 101.8.
- The Lancet — IF: 98.4 (медицина саласындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі).
- New England Journal of Medicine (NEJM)— IF: 96.2.
3. Ашық қолжетімділік (Open Access) және «Жыртқыш» журналдармен күрес
- Diamond Open Access: 2025–2026 жылдары автордан да, оқырманнан да ақы алмайтын «алмаз» моделі танымал бола бастады. Бұл ғылымның коммерциялануына қарсы негізгі қадам.
- ЖИ көмегімен тексеру: Енді «жыртқыш» (predatory) журналдарды анықтау үшін арнайы ЖИ алгоритмдері қолданылады. Олар журналдың рецензиялау сапасын, авторлардың сілтеме жасау мәдениетін және жарияланымдар жиілігін талдап, күмәнді басылымдарды «қара тізімге» автоматты түрде қосады.
4. Рецензиялаудың жаңа форматтары
- Ашық рецензия (Transparent Peer Review): Мақала жарияланған кезде оны тексерген рецензенттердің пікірлері де бірге жарияланады. Бұл ғылыми сараптаманың сапасын арттырып, субъективтілікті азайтуға бағытталған.
- Preprint-first: Зерттеулер алдымен препринт серверлерінде (arXiv, bioRxiv) жарияланып, көпшіліктің талқысынан өткеннен кейін ғана ресми журналдарға жіберілу тренді күшейді.