Қазіргі таңда Scopus (Elsevier) деректер базасы тек мақалалар жиынтығы емес, ғылыми сапаның қатал сүзгісіне айналды. 2025 жылдың басынан бері базадағы журналдар тізімі мен іріктеу талаптарында бірнеше маңызды жаңалықтар орын алды.
1. Сапа бақылауы: Кімдер тізімнен шығып жатыр?
Elsevier компаниясы журналдардың сапасын қадағалау мақсатында ай сайынғы мониторингті күшейтті. Соңғы деректер бойынша (2025 жылдың наурыз айына сәйкес), базадан 11-ден астам журнал ресми түрде шығарылды.
- Негізгі себептер: «Жыртқыш» журналдардың белгілері (predatory behavior), рецензиялау сапасының төмендігі және дәйексөздерді (citations) жасанды түрде көбейту.
- Ғалымдарға кеңес: Мақала жібермес бұрын журналдың «Discontinued titles» тізімінде жоқ екенін Scopus-тың ресми порталынан міндетті түрде тексеру қажет.
2. Қазақстан ғылымының Scopus-тағы ілгерілеуі
Отандық ғылыми басылымдардың халықаралық деңгейге шығуы қарқынды жүріп жатыр. Соңғы айларда бірнеше қазақстандық журнал Scopus базасына сәтті енді:
- Экономика саласы: «Экономика: стратегия және практика» журналы базаға қабылданып, 2021 жылдан бергі еңбектерді ретроспективті индекстеу құқығына ие болды.
- Математика және IT: Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың математикалық бағыттағы хабаршылары өз позицияларын нығайтып, халықаралық ғалымдардың назарын аударуда.
3. 2026 жылға бағытталған жаңа трендтер
Scopus алдағы уақытта «Ашық ғылым» (Open Science) принципіне және жасанды интеллектті қолдану этикасына басымдық бермек.
- ЖИ (AI) этикасы: Мақала жазу барысында жасанды интеллектті қолдану ашық көрсетілуі тиіс. Көптеген Q1 және Q2 журналдары ЖИ-мен дайындалған мәтіндерді тексерудің жаңа алгоритмдерін енгізді.
- Квартильдердің маңызы: Ғылыми рейтингі жоғары (Q1, Q2) журналдарға қойылатын талаптар артып, олардағы мақалаларды қабылдау мерзімі ұзарды.